Giá vàng thế giới đã trải qua năm tuần tăng giá liên tiếp và hiện tại vẫn đang tiếp tục tăng mạnh, đưa đến kỳ vọng tuần tăng giá thứ sáu. Vì sao giá vàng thế giới trong một thời gian ngắn lại tăng mạnh và ngân hàng trung ương nhiều nước gia tăng mua vàng dự trữ?

Bất ổn khiến giá vàng tăng tốc

Nguyên nhân chủ yếu khiến giá vàng thế giới tăng sốc được bà Lý Thị Mỹ Chi, chuyên gia về vàng của mạng vangvietnam.vn, phân tích là do kinh tế, tài chính thế giới bất ổn đã đẩy mạnh nhu cầu nắm giữ tài sản an toàn và đó là vàng.

Cụ thể, những lo ngại về khả năng vỡ nợ rất lớn của các nước châu Âu mà điển hình là Hy Lạp, Ailen, Tây Ban Nha, Ý... đã khiến cho tâm lý bất an bao trùm lên toàn cầu. Mặc dù gần đây Hy Lạp đã nhận được sự đồng thuận cứu trợ của khối liên minh với gói cứu trợ lên đến 155 tỉ USD nhưng mối lo ngại vỡ nợ vẫn không hề giảm.

Còn theo TS Bùi Kiến Thành, chuyên gia tài chính cao cấp, giá vàng tăng mạnh còn do tình hình kinh tế Mỹ và các nước ở châu Âu bị lâm vào khủng hoảng, đình đốn. Có thể nói chưa bao giờ nợ công lại tăng cao như vậy. Nhất là Mỹ, thất nghiệp gia tăng từ năm 2008 đến nay dù chính phủ Mỹ đã bơm hàng mấy chục ngàn tỉ USD cho các DN có tiền để hoạt động, cho thị trường có tiền để tiêu dùng. Tuy nhiên, các giải pháp này đều không có hiệu quả.

Nhìn vào gốc của vấn đề là lương lao động ở nước Mỹ có giá rất cao, khoảng 20-50 USD/giờ. Nếu cộng thêm các chính sách bảo hiểm, an sinh xã hội nữa thì giá nhân công có giá trên 60 USD/giờ. Để có lợi nhuận bền vững thì phải làm cách nào để chi phí sản xuất thấp nhất và bán vào thị trường với giá cao nhất. Các tập đoàn kinh tế tư nhân của Mỹ (tập đoàn đa quốc gia) đã tìm đến Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil… để kinh doanh.

“Nước Mỹ không thể tạo được công ăn việc làm chính là như vậy. Do đó, dù chính phủ Mỹ có bơm ra bao nhiêu tiền chăng nữa cũng không thể giải quyết được vấn đề thất nghiệp” - ông Thành phân tích.

Ngoài ra, nền kinh tế khó khăn, không thu được thuế nên trái phiếu của nhà nước Mỹ bấp bênh. Hệ số tín dụng của trái phiếu nhà nước Mỹ bị hạ thấp. Như vậy, chất lượng của trái phiếu Mỹ cũng làm cho lãi suất trái phiếu tăng lên. Nền kinh tế thế giới coi lãi suất của Mỹ như là lãi suất cơ bản. Do vậy, khi lãi suất tăng đã đẩy chi phí đầu vào của các DN ở Mỹ cũng như châu Âu đều tăng theo. Giá cả hàng hóa, nguyên liệu trên thế giới cũng đồng loạt tăng, nhất là lương thực tăng mấy chục phần trăm. Khi nền kinh tế thế giới bị ảnh hưởng, đồng USD yếu đi, tất nhiên giá vàng thể hiện bằng USD sẽ tăng lên. Vì vậy, giá vàng thế giới tăng trên 1.700 USD/ounce.

Đa dạng hóa dự trữ

Vì sao ngân hàng trung ương các nước trên thế giới mua gom vàng? Theo thống kê của Hội đồng Vàng thế giới (WGC) thì lượng vàng mà các ngân hàng trung ương gom mua trong nửa đầu năm 2011 đã vượt mức so với cùng kỳ năm ngoái. Đi tiên phong là ngân hàng Mexico mua vào hơn 100 tấn vàng, Nga mua 48 tấn và Thái Lan gần 19 tấn. Gần đây nhất là Hàn Quốc, lần đầu tiên trong vòng 13 năm có động thái mua vàng với số lượng lên đến 25 tấn vàng. Ngoài ra, nhiều nước khác như Trung Quốc, Hy Lạp, Ukraine... cũng tham gia tích cực trong việc tăng dự trữ vàng.

Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, nhóm chuyên gia phân tích của mạng vang vietnam.vn cho rằng việc nắm giữ quá nhiều các đồng tiền lớn trong kho dự trữ dường như khá rủi ro khi kinh tế bất ổn. Vì thế, thay thế một phần các đồng tiền bằng một loại tiền tệ an toàn hơn trong giai đoạn khủng hoảng là cần thiết. Và vàng là lựa chọn tối ưu với vai trò là nơi trú ẩn an toàn nhất.

Thứ hai là giảm sự phụ thuộc vào USD. Mỹ đã duy trì vị trí độc tôn kinh tế kể từ thế chiến thứ hai đến nay và nghiễm nhiên đồng USD trở thành đồng tiền giao dịch mang tầm quốc tế. Trong kho dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương trên thế giới thì đồng tiền này chiếm một tỉ trọng khá lớn. Tuy nhiên, kể từ cuộc suy thoái kinh tế thế giới năm 2008 đến nay, người ta bắt đầu hoài nghi về sức mạnh của nền kinh tế Mỹ và sức khỏe đồng USD. Vì thế, trong vài năm trở lại đây, ngoài việc kêu gọi thay thế USD bằng một đồng tiền khác thì các ngân hàng trung ương thế giới cũng đã bắt đầu tăng cường nắm giữ vàng. Cuối cùng là đa dạng hóa dự trữ. Đây là một trong những chiến lược quan trọng để phòng tránh rủi ro của các ngân hàng trung ương. Tùy từng thời điểm, các ngân hàng trung ương trên thế giới sẽ ưu tiên nắm giữ đồng USD, EUR, GBP, JPY, CHF... hay vàng. Tại thời điểm này, tăng cường nắm giữ vàng đang là lựa chọn hàng đầu.
 

BÙI NHƠN - LÊ THANH